SPOT ON is hét platform over innovatie van toezicht. Daarover gaan we hier op het scherpst van de snede met elkaar in dialoog. Met prikkelende artikelen, reacties, video’s, interviews en inspirerende voorbeelden uit de praktijk.

Wat zijn nieuwe vergezichten als we kijken naar toezicht? Welke oplossingsrichtingen zijn kansrijk? Welke aanpak werkt?

Wat gaat er al goed in de praktijk van alledag? Welke kennis en ervaring kunnen we uitwisselen? En van welke ervaringen kunnen we leren?

Hoe kijkt de ‘buitenwereld’ naar toezicht? Wie heeft er een originele visie op de toekomst? Verrassende perspectieven van buitenstaanders uitgelicht.

OPINIE | JAN VAN DEN BOS

foto Jan van der Bos

'Onszelf overbodig maken, blijft ons streven'

Met satellietdata wordt het transport over water in de gaten gehouden, met behulp van drones een terrein geïnspecteerd.

Lees verder

Opinie | Meike Bokhorst

Foto Ministerie van Justitie en Veiligheid

Zo behoudt de inspecteur zijn onafhankelijkheid

Onderzoeker Meike Bokhorst van de Universiteit Utrecht over protocollen, moreel beraad en het belang van interne tegenmacht.

Lees verder

nieuws | satellieten

Foto de ruimte

Meten vanuit de ruimte

Wie nauwkeuriger de uitstoot van zwavel- en stikstofdioxiden op zee wil meten en beoordelen, kan de inzet van satellieten overwegen. Maar hoe doe je dat? De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de universiteiten van Leiden en Wageningen doen hier samen onderzoek naar

Lees verder

reportage | Inspecteur Rebecca

Foto Rebecca van der Linden

'Ik ben een vakidioot'

Als jong meisje droomt Rebecca van der Linden er al van om gevechtspiloot te worden. Helaas miste ze het talent voor het besturen van een vliegtuig, maar het werken bij Defensie bleef trekken. Nu werkt ze als inspecteur bij de Inspectie Militaire Gezondheidszorg. En is het haar droombaan?

Lees verder

reportage | muizenplaag

Foto muizenplaag

Muizenplaag vraagt om meer samenwerking

Er is sprake van een heuse muizenplaag. Althans, afgaande op het aantal meldingen bij de NVWA: een toename van 285 procent in vier jaar tijd.

Lees verder

Reportage | Inspecteur Calijn Hylkema

Foto Calijn Hylkema

'Interessant om het puzzeltje te leggen'

Calijn Hylkema-van der Kolk, is een van de jongste inspecteurs voor het primair onderwijs. Met hart en ziel zet ze zich in voor beter onderwijs. Wat drijft haar en wat vindt ze zo mooi aan haar vak?

Lees verder

Column | Michiel Korthals

foto michiel korthals

'Herstel de band met ons voedsel'

We zijn vervreemd van wat we eten. Dat stelt Michiel Korthals, hoogleraar voedselfilosofie aan de Wageningen Universiteit. Hij schreef er het boek 'Goed eten' over.

Lees verder

Column | John Derksen

foto John Derksen

'Aan de voorkant veiligheid regelen'

De overheid en de consument krijgen geen grip op de risico's van slimme apparaten. Zo stelt Volkskrant-onderzoeker Huib Modderkolk. Maar plaatsvervangend hoofdinspecteur John Derksen van Agentschap Telecom ziet toch wel mogelijkheden.

Lees verder

Longtweet | hogere boetes

foto tweet hogere boetes

‘Hogere boetes voor recidivisten’

Hoe vaker je een overtreding begaat, hoe hoger de boete wordt. Dat is eerlijker en gaat handhaving makkelijker maken. Zo stelt Peter van der Knaap (SWOV).

Lees verder

Debat | Eigen regie

Foto-van-pillen

Op eigen risico - de gevaren van de doe-het-zelf-zorg

Wat zijn de voor- én nadelen van de toenemende eigen regie in de zorg? Daarover gingen zorgverleners, patiënten, mantelzorgers en professionals uit de wereld in gesprek.

Lees verder

Debat | Voedselveiligheid

Internetfora-Belastingdienst-foto

Weten we nog wel wat we eten?

De mensen vervreemden van hun voedsel en kunnen de kwaliteit niet controleren. Met alle risico’s. Zo stelt voedselfilosoof Michiel Korthals. 

Lees verder

Video | voedselveiligheid

Weten we nog wat we eten?

Waardoor laten consumenten zich leiden wanneer zij boodschappen doen? Wij gingen de straat op.

Column | John Verhoef

foto John Verhoef

Maatwerk vereist bij eigen regie op zorg

Is het een kille bezuiniging of staat de mens écht centraal? Dat hangt volgens lector John Verhoef af van individuele mogelijkheden en wensen.

Lees verder

Column | Huib Modderkolk

foto Huib Modderkolk

'Risico's zijn groot maar onzichtbaar'

Onderzoeksjournalist Huib Modderkolk van de Volkskrant schreef het boek Het is oorlog maar niemand die het ziet. Hij deed zes jaar onderzoek naar de keerzijden van internet.

Lees verder

Reportage | rookruimten

cartoon rookruimten

Rookverbod geen grap

Vanaf 1 april mogen er geen rookruimten meer zijn. Een harde regel. Maar wel eentje die zacht moet landen, zeggen een café-eigenaar, een inspecteur en een parlementariër.

Lees verder

Nieuws | onderzoek

foto artikel kracht en tegenkracht

Onderzoek: Kracht en tegenkracht

Wat zijn de risico’s bij langzittende bestuurders bij woningcorporaties? Je leest het in het onderzoek ‘Kracht en tegenkracht’ van ILT.

Lees verder

Debat | Slimme apparaten

foto hacker

Het gevaar van slimme apparaten

Overheersen de risico’s van slimme apparaten het gemak, of zijn we in staat ons er voldoende tegen te wapenen?

Lees verder

Nieuws | risico's

foto draadhek

‘Inspecteur, neem risico’s’

Kijk over de grenzen van je mandaat. Dat stelt Femke de Vries, bijzonder hoogleraar Toezicht.

Lees verder

Debat | (On)veiligheid

foto-vergrootglas

Willen we meer of minder regels?

Dat de wereld fundamentele tekortkomingen kent, altijd onaf is, wil er maar niet in. Dat stelt hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen.

Lees verder

Nieuws | controles

foto-vergrootglas

Samen optrekken tegen ‘rotte appels’

NZa, IGJ en ISZW samen tegen rotte appels in de zorg. Inspecties pakken tijdens gezamenlijke bezoeken fraude, slechte arbeidsomstandigheden en ondermaatse zorg aan.

Lees verder

Nieuws | zelfscans

foto-vergrootglas

Minder handhaving door zelfscans

Met filmpjes helpt ISZW doelgroepen zelf te controleren op regels. Dat scheelt inzet op handhaving.

Lees verder

Column | Paul Frissen

foto Paul Frissen

Niets doen of toch handhaven?

In zijn essay ‘De inspectie stelt een onderzoek in…’ houdt Paul Frissen de rol van inspecties tegen het licht. Rob van Lint, inspecteur-generaal van de NVWA reageert.

Lees verder

Opinie | over het platform

foto-vergrootglas

Platform Innovatie Toezicht online

We zijn live. Waarover moeten we komende tijd hoognodig de discussie voeren?

Lees verder

Opinie | Hans Boutellier

Hans-boutellier-foto

Responsief met een bite

Hans Boutellier stelt in zijn essay ‘Responsief met een bite’ of het hedendaagse toezicht voldoende aansluit op actuele maatschappelijke ontwikkelingen.

Lees verder

september 2019

Agenda

afbeelding-van-agenda Schrijf ook de data waarop de publieksbijeenkomsten plaatsvinden alvast in je agenda!

Lees verder

Reportage | e-step

cartoon-step

Ruimte voor de e-step

De elektronische step is door strenge regels praktisch verboden. Dat kan niet, zeggen consument, ANWB en VVN. Een nieuwe benadering is nodig.

Lees verder

Nieuws | internetfora

Internetfora-Belastingdienst-foto

Belastingdienst opent digitale deuren


Met drie internetfora laat de dienst klanten in gesprek gaan met inspecteurs en met elkaar. Dit voorkomt fouten en dus werk.


Lees verder

Nieuws | marktplaats

nvwa-en-marktplaats

NVWA tackelt samen met Marktplaats illegale handel

NVWA kan met een knop verdachte handel melden, die Markplaats versnelt controleert en desnoods verwijdert.

Lees verder

Nieuws | essays

Staat-van-toezicht-voorkant

Staat van het toezicht in tien essays

Wat vragen we van toezicht in een tijdperk van transities? In tien essays gaan we op zoek naar antwoorden.

Lees verder

Video | straatinterviews

WAT WEET Ú EIGENLIJK VAN TOEZICHT?

Waaraan denken burgers bij het woord ‘toezicht’? We vroegen het de mensen op straat.

Longtweet | onderwijsinspectie

foto-erik-meester

‘Onderwijsinspectie, voorkom problemen aan de voorkant’

Erik Meester is in zijn tweet kritisch over de rol van de Onderwijsinspectie. Wat is zijn advies?

Lees verder

Opinie | maatschappelijke dialoog

tekening-jane

‘WE MOETEN DE KRITIEK WILLEN HOREN’

Het Platform Innovatie Toezicht is onderdeel van de maatschappelijke dialoog die rijksinspecties willen voeren over toezicht. Waarom?

Lees verder

OPINIE | JAN VAN DEN BOS

Leestijd 5 minuten

Jan van den Bos, inspecteur-generaal van de Inspectie Leefomgeving en Transport:

'Onszelf overbodig maken, blijft ons streven'

foto Jan van der Bos

Met satellietdata wordt het transport over water in de gaten gehouden, met behulp van drones een terrein geïnspecteerd. Bij spoorwegcontroles kunnen inspecteurs uitgerust met een iPad vol data, veel sneller en efficiënter werken. De Inspectie Leefomgeving en Transport (1.100 man sterk) is in beweging. "Dat kun je wel zeggen ja", beaamt inspecteur-generaal Jan van den Bos met gevoel voor understatement.

Het moest anders, concludeerde de WRR in 2013 in het rapport 'Toezien op publieke belangen'. Zeven jaar later constateert Jan van den Bos tevreden 'dat de verbouwing er op zit'. Binnen de tijd, "dat is wel knap ja", voerde 'zijn' Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een verregaande reorganisatie door. Aansluitend daarop kreeg de ILT er geld bij om structureel 150 mensen aan te nemen. "Na de verbouwing moet je de zaken anders gaan aanpakken. Daar helpen onder andere deze 150 nieuwe werknemers bij."

Een deel van hen vervult functies passend bij het veranderende inspectiewerk, bijvoorbeeld dataspecialisten en dronepiloten. "Meer vliegende ogen dus en nog meer mensen achter de computer. Want het inspectiewerk wordt steeds meer gedreven door data. Data gebruiken we altijd wel, maar als je ziet hoeveel meer informatie er nu voor handen is en beschikbaar gaat komen, dat maakt het nu van een heel andere orde. Als we dan ook nog met ethisch verantwoorde algoritmes gaan werken, dan ligt er een hele nieuwe wereld voor ons open."

"We weten zoveel meer. Neem alleen al de camera-opnames die overal van gemaakt worden. Dat en al die andere data heeft invloed op het toezicht, maar ook op de rest van het leven. Hoe gaan we met die openbaarheid om? Neem een vrachtwagenchauffeur, zijn cabine is veel meer dan de plek waar hij achter het stuur zit. Dat is zijn huis. Dat moeten we ons te allen tijde blijven realiseren. Zo ook bij binnenvaartschippers. Als je daar op bezoek komt, moeten de schoenen uit." De menselijke component, benadrukt Van den Bos, moet niet vergeten worden. Dat geldt voor de samenleving en ook voor het inspectiewerk. "Camera's onder de drone kunnen nog zo fijngevoelig zijn, om een overtreding vast te stellen moet je nog altijd aan boord stappen."

Heel veel meer gepuzzel

Van den Bos, in de 60, is 'hartstikke jaloers' op de jongeren. "Het is zo'n boeiende tijd. Heel fascinerend. We zijn al druk met nieuwe technieken en ontwikkelingen maar er komt nog heel veel meer aan. Of zoals Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde het zegt: 'We leven niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperk'. Zo denk ik er ook over."

Hij gaat dan ook niet voorspellen hoe het inspectiewerk er over tien jaar precies uit ziet. Maar de hoofdsporen voor het komende decennium zijn voor Van den Bos wel duidelijk. "De betekenis van technologische data blijft centraal staan, wat kunnen we ermee en, net zo belangrijk, wat moeten we er mee willen. Daarnaast blijven we scherp letten op de publiek-private verhouding in het toezicht en de inspectie, dus wie doet wat. Het derde spoor betreft de maatschappelijk ontwikkeling richting een risicomijdende samenleving. Hoe gaan we om met een toenemende mate van risico-aversie?"

Daarbij doelt hij niet op de excessen, de tragische gebeurtenissen. "Ik vind het niet vreemd dat mensen zich bij een dramatische gebeurtenis afvragen waar het toezicht was. Dat begrijp ik heel goed. Soms hebben mensen terechte verwachtingen dat de overheid iets doet. Maar soms accepteren mensen de risico's die we nu eenmaal lopen niet. We moeten zelf ook echt blijven nadenken bij wat we doen. Ga niet direct voor goedkope oplossingen, wil ik maar zeggen."

Vinger opsteken

"Helpt het, wat wij doen?" Die vraag blijft ongeacht alle veranderingen centraal staan bij de inspectie. "Is er schade en heeft optreden zin? Zo ja, dan samengebalde actie ondernemen door een jaar of twee jaar iets extra aanpakken, het liefst met andere partijen. Dat is de koers voor de komende jaren naast het zichtbaarder maken van wát we doen. Betekent ook dat we een signaal afgeven als we een probleem zien waar nog geen regelgeving voor is. En regelgeving afschaffen waar geen probleem is."

Om zichtbaarder en transparanter te zijn wil Van den Bos meer 'Staten' maken. "Met die rapportages kunnen we goed inzichtelijk maken hoe het ervoor staat met een bepaalde sector of in een bepaald gebied. Begin 2020 kwamen er twee uit: de 'Staat van de Corporatiesector' en de 'Staat van Schiphol'. Hoog op het verlanglijstje van Van den Bos - zelf Rotterdammer - staat een Staat van Rijnmond. "De Staat van Schiphol is ingewikkeld maar Rijnmond, met al die verschillende verkeersstromen en partijen, is misschien nog wel complexer." Glimlachend: "Dat zijn ambities die wel meer dan een weekje duren voordat ze voor elkaar zijn. Maar 'Staten' zijn essentieel om grotere verbanden te leggen en door de tijd ontwikkelingen te laten zien.''

Embedded control

foto vrachtwagens Infographic: Loek Weijts

Wat betreft de publiek-private verhouding moet de inspectie zoveel mogelijk samenwerken met andere overheden en brancheorganisaties. "Daarbij geldt hoe preciezer onze samenwerkende partijen data vastleggen, hoe prettiger dat voor de inspectie is." De voortschrijdende technologische ontwikkelingen gaan daarbij helpen. Embedded control wordt steeds normaler. "Ondernemers weten natuurlijk waar hun wagens zijn en hoe hard ze rijden, zolang die ondernemers bonafide zijn kunnen ze dat prima zelf controleren. Je wilt ook dat de degelijke bedrijven geen last van ons hebben en dat wij ons kunnen richten op de malafide bedrijven. Wij zijn zeer gebaat bij een groot normbesef bij bedrijven. Je spant het paard achter de wagen als je iedereen moet controleren."

Als voorbeeld noemt hij, uit zijn verleden bij de Inspectie SZW, de uitzendsector. "Dat liep uiteen van prachtige bedrijven tot mensenhandel. Voor die sector hadden we een arrangement dat de goede bedrijven hun eigen cao controleren." Dat soort afspraken met de sector zie je in toenemende ontstaan. "Zo ontstaat er voordeel voor de goede bedrijven en kunnen wij ons richten op het aanpakken van de rotte appels. Totdat we dat voor die sector op orde hebben."

"Onszelf overbodig maken" besluit hij, "dat is en blijft ons streven." Maar voegt hij er realistisch aan toe, "dat gaat nooit gebeuren".