SPOT ON is hét platform over innovatie van toezicht. Daarover gaan we hier op het scherpst van de snede met elkaar in dialoog. Met prikkelende artikelen, reacties, video’s, interviews en inspirerende voorbeelden uit de praktijk.

Wat zijn nieuwe vergezichten als we kijken naar toezicht? Welke oplossingsrichtingen zijn kansrijk? Welke aanpak werkt?

Wat gaat er al goed in de praktijk van alledag? Welke kennis en ervaring kunnen we uitwisselen? En van welke ervaringen kunnen we leren?

Hoe kijkt de ‘buitenwereld’ naar toezicht? Wie heeft er een originele visie op de toekomst? Verrassende perspectieven van buitenstaanders uitgelicht.

OPINIE | JAN VAN DEN BOS

foto Jan van der Bos

'Onszelf overbodig maken, blijft ons streven'

Met satellietdata wordt het transport over water in de gaten gehouden, met behulp van drones een terrein geïnspecteerd.

Lees verder

Opinie | Meike Bokhorst

Foto Ministerie van Justitie en Veiligheid

Zo behoudt de inspecteur zijn onafhankelijkheid

Onderzoeker Meike Bokhorst van de Universiteit Utrecht over protocollen, moreel beraad en het belang van interne tegenmacht.

Lees verder

nieuws | satellieten

Foto de ruimte

Meten vanuit de ruimte

Wie nauwkeuriger de uitstoot van zwavel- en stikstofdioxiden op zee wil meten en beoordelen, kan de inzet van satellieten overwegen. Maar hoe doe je dat? De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de universiteiten van Leiden en Wageningen doen hier samen onderzoek naar

Lees verder

reportage | Inspecteur Rebecca

Foto Rebecca van der Linden

'Ik ben een vakidioot'

Als jong meisje droomt Rebecca van der Linden er al van om gevechtspiloot te worden. Helaas miste ze het talent voor het besturen van een vliegtuig, maar het werken bij Defensie bleef trekken. Nu werkt ze als inspecteur bij de Inspectie Militaire Gezondheidszorg. En is het haar droombaan?

Lees verder

reportage | muizenplaag

Foto muizenplaag

Muizenplaag vraagt om meer samenwerking

Er is sprake van een heuse muizenplaag. Althans, afgaande op het aantal meldingen bij de NVWA: een toename van 285 procent in vier jaar tijd.

Lees verder

Reportage | Inspecteur Calijn Hylkema

Foto Calijn Hylkema

'Interessant om het puzzeltje te leggen'

Calijn Hylkema-van der Kolk, is een van de jongste inspecteurs voor het primair onderwijs. Met hart en ziel zet ze zich in voor beter onderwijs. Wat drijft haar en wat vindt ze zo mooi aan haar vak?

Lees verder

Column | Michiel Korthals

foto michiel korthals

'Herstel de band met ons voedsel'

We zijn vervreemd van wat we eten. Dat stelt Michiel Korthals, hoogleraar voedselfilosofie aan de Wageningen Universiteit. Hij schreef er het boek 'Goed eten' over.

Lees verder

Column | John Derksen

foto John Derksen

'Aan de voorkant veiligheid regelen'

De overheid en de consument krijgen geen grip op de risico's van slimme apparaten. Zo stelt Volkskrant-onderzoeker Huib Modderkolk. Maar plaatsvervangend hoofdinspecteur John Derksen van Agentschap Telecom ziet toch wel mogelijkheden.

Lees verder

Longtweet | hogere boetes

foto tweet hogere boetes

‘Hogere boetes voor recidivisten’

Hoe vaker je een overtreding begaat, hoe hoger de boete wordt. Dat is eerlijker en gaat handhaving makkelijker maken. Zo stelt Peter van der Knaap (SWOV).

Lees verder

Debat | Eigen regie

Foto-van-pillen

Op eigen risico - de gevaren van de doe-het-zelf-zorg

Wat zijn de voor- én nadelen van de toenemende eigen regie in de zorg? Daarover gingen zorgverleners, patiënten, mantelzorgers en professionals uit de wereld in gesprek.

Lees verder

Debat | Voedselveiligheid

Internetfora-Belastingdienst-foto

Weten we nog wel wat we eten?

De mensen vervreemden van hun voedsel en kunnen de kwaliteit niet controleren. Met alle risico’s. Zo stelt voedselfilosoof Michiel Korthals. 

Lees verder

Video | voedselveiligheid

Weten we nog wat we eten?

Waardoor laten consumenten zich leiden wanneer zij boodschappen doen? Wij gingen de straat op.

Column | John Verhoef

foto John Verhoef

Maatwerk vereist bij eigen regie op zorg

Is het een kille bezuiniging of staat de mens écht centraal? Dat hangt volgens lector John Verhoef af van individuele mogelijkheden en wensen.

Lees verder

Column | Huib Modderkolk

foto Huib Modderkolk

'Risico's zijn groot maar onzichtbaar'

Onderzoeksjournalist Huib Modderkolk van de Volkskrant schreef het boek Het is oorlog maar niemand die het ziet. Hij deed zes jaar onderzoek naar de keerzijden van internet.

Lees verder

Reportage | rookruimten

cartoon rookruimten

Rookverbod geen grap

Vanaf 1 april mogen er geen rookruimten meer zijn. Een harde regel. Maar wel eentje die zacht moet landen, zeggen een café-eigenaar, een inspecteur en een parlementariër.

Lees verder

Nieuws | onderzoek

foto artikel kracht en tegenkracht

Onderzoek: Kracht en tegenkracht

Wat zijn de risico’s bij langzittende bestuurders bij woningcorporaties? Je leest het in het onderzoek ‘Kracht en tegenkracht’ van ILT.

Lees verder

Debat | Slimme apparaten

foto hacker

Het gevaar van slimme apparaten

Overheersen de risico’s van slimme apparaten het gemak, of zijn we in staat ons er voldoende tegen te wapenen?

Lees verder

Nieuws | risico's

foto draadhek

‘Inspecteur, neem risico’s’

Kijk over de grenzen van je mandaat. Dat stelt Femke de Vries, bijzonder hoogleraar Toezicht.

Lees verder

Debat | (On)veiligheid

foto-vergrootglas

Willen we meer of minder regels?

Dat de wereld fundamentele tekortkomingen kent, altijd onaf is, wil er maar niet in. Dat stelt hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen.

Lees verder

Nieuws | controles

foto-vergrootglas

Samen optrekken tegen ‘rotte appels’

NZa, IGJ en ISZW samen tegen rotte appels in de zorg. Inspecties pakken tijdens gezamenlijke bezoeken fraude, slechte arbeidsomstandigheden en ondermaatse zorg aan.

Lees verder

Nieuws | zelfscans

foto-vergrootglas

Minder handhaving door zelfscans

Met filmpjes helpt ISZW doelgroepen zelf te controleren op regels. Dat scheelt inzet op handhaving.

Lees verder

Column | Paul Frissen

foto Paul Frissen

Niets doen of toch handhaven?

In zijn essay ‘De inspectie stelt een onderzoek in…’ houdt Paul Frissen de rol van inspecties tegen het licht. Rob van Lint, inspecteur-generaal van de NVWA reageert.

Lees verder

Opinie | over het platform

foto-vergrootglas

Platform Innovatie Toezicht online

We zijn live. Waarover moeten we komende tijd hoognodig de discussie voeren?

Lees verder

Opinie | Hans Boutellier

Hans-boutellier-foto

Responsief met een bite

Hans Boutellier stelt in zijn essay ‘Responsief met een bite’ of het hedendaagse toezicht voldoende aansluit op actuele maatschappelijke ontwikkelingen.

Lees verder

september 2019

Agenda

afbeelding-van-agenda Schrijf ook de data waarop de publieksbijeenkomsten plaatsvinden alvast in je agenda!

Lees verder

Reportage | e-step

cartoon-step

Ruimte voor de e-step

De elektronische step is door strenge regels praktisch verboden. Dat kan niet, zeggen consument, ANWB en VVN. Een nieuwe benadering is nodig.

Lees verder

Nieuws | internetfora

Internetfora-Belastingdienst-foto

Belastingdienst opent digitale deuren


Met drie internetfora laat de dienst klanten in gesprek gaan met inspecteurs en met elkaar. Dit voorkomt fouten en dus werk.


Lees verder

Nieuws | marktplaats

nvwa-en-marktplaats

NVWA tackelt samen met Marktplaats illegale handel

NVWA kan met een knop verdachte handel melden, die Markplaats versnelt controleert en desnoods verwijdert.

Lees verder

Nieuws | essays

Staat-van-toezicht-voorkant

Staat van het toezicht in tien essays

Wat vragen we van toezicht in een tijdperk van transities? In tien essays gaan we op zoek naar antwoorden.

Lees verder

Video | straatinterviews

WAT WEET Ú EIGENLIJK VAN TOEZICHT?

Waaraan denken burgers bij het woord ‘toezicht’? We vroegen het de mensen op straat.

Longtweet | onderwijsinspectie

foto-erik-meester

‘Onderwijsinspectie, voorkom problemen aan de voorkant’

Erik Meester is in zijn tweet kritisch over de rol van de Onderwijsinspectie. Wat is zijn advies?

Lees verder

Opinie | maatschappelijke dialoog

tekening-jane

‘WE MOETEN DE KRITIEK WILLEN HOREN’

Het Platform Innovatie Toezicht is onderdeel van de maatschappelijke dialoog die rijksinspecties willen voeren over toezicht. Waarom?

Lees verder

DEBAT | VOEDSELVEILIGHEID

Leestijd 8 minuten

Weet wat je eet - veilig voedsel

staat-van-toezicht-voorkant

Omgekat vlees, met bietensap gekleurde tonijn, gehakt met een tintje, want grijs oogt niet lekker. Weten we nog wel wat we eten? "De consument is vervreemd van wat hij eet", stelt voedselfilosoof Michiel Korthals tijdens de vierde publieksbijeenkomst van Innovatie Toezicht in Arminius in Rotterdam. "Het meeste voedsel is veilig", nuanceert Rob van Lint, inspecteur-generaal van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

"De producent beseft niet meer dat hij voedsel maakt", stelt Korthals, schrijver van het boek Goed eten en filosoof en emeritus hoogleraar te Wageningen. "De consument beseft niet dat voeding méér is dan je maag vullen." Daardoor weet een kind – klassiek voorbeeld – niet meer dat melk van een koe komt en spinazie op het land groeit.

Oorzaak van de vervreemding is volgens Korthals de perverse prikkel bij boeren van winst maken die er bovendien voor zorgt dat er een monotoon landschap ontstaat. "En de consument weet niet meer wat goed is en wat niet. De twijfel over wat we moeten eten, wat gezond en duurzaam is, groeit bij consumenten."

Nieuwe risico's

Korthals pleit voor meer verbinding met het productieproces: meer biologische landbouw, meer lokaal, meer diversiteit. "Plaats vruchtenbomen in je tuin zodat kinderen zien hoe moeilijk het is voedsel te produceren." Al erkent Korthals dat daarin weer nieuwe risico's schuilen. Rob van Lint, inspecteur-generaal van de NVWA, ziet die risico's ook. "Kleine ondernemers kunnen moeilijker maatregelen nemen voor al die regels." Hij controleert niet elke producent. "We doen steekproeven, waarmee we hopen dat ondernemers er op bedacht zijn dat ook zij gecontroleerd kunnen worden. Maar er is geen reden voor ongerustheid: over het algemeen is ons voedsel veilig."

Giftige Tonkabonen

Is Tsjomme Zijlstra van de Rotterdamse bierbrouwerij Kaapse Brouwers een voorbeeld-ondernemer? "Mijn doel is lekker bier maken. Mijn doel is niet veel geld verdienen, behalve een boterham." Vanuit de Feniks Food Factory in de wijk Katendrecht zorgt Zijlstra ervoor dat mensen feeling krijgen met het brouwproces. Is zijn bier veilig? "Uhm, wij gebruiken Tonkabonen, die in België verboden zijn omdat ze giftig zijn. In Estland wordt er thee van gemaakt en daar leven ze nog. Het geeft net die extra smaak aan het bier."

Zijlstra vindt dat consumenten zelf ook een verantwoordelijkheid hebben om te controleren wat ze eten. Een standpunt dat in het publiek bijval vindt. "Mensen láten zich ook graag bedonderen", zegt een man. "Anders bestonden die producten ook niet."

Veiligheid of fraude

Het tv-programma Keuringdienst van Waarde van kro-ncrv onderzoekt zelf voedselkwaliteit en volgt de NVWA op de voet. "Ik heb het idee dat ze echt goed werk doen, maar onder druk van bezuinigingen staan", zegt presentatrice Sofie van den Enk. "Ze zouden ook op fraude moeten controleren." Producten die een niet bewezen werking suggereren. Of iets anders zijn dan op het label staat. Van Lint: "Daarvoor hebben we helaas de capaciteit niet. En ik denk dat mensen liever willen dat we controleren of vis niet bedorven is dan of een kwartelei een kwartelei is. We moeten gewoon scherpe keuzes maken."


DISCUSSIE

'Denk logisch na als consument'

Bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van ons voedsel? Hoe weet je als burger nog wat je eet? En hoe trap je niet in valse marketingtrucs? Rob van Lint, inspecteur-generaal Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), Sofie van den Enk, presentator Keuringsdienst van Waarde en Tsjomme Zijlstra, eigenaar van Kaapse Brouwers delen hun visie.**

foto Rob van Lint

Rob van Lint, inspecteur-generaal Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA):

'We kunnen niet alles en iedereen controleren'

"We gaan als NVWA uit van vertrouwen. Als een restauranteigenaar een foutje maakt, gaan we niet gelijk de tent sluiten. Maar als we grote misstanden en onhygiënische toestanden tegenkomen, zoals laatst bij de met listeria besmette vleeswaren, is dat een reden om direct in te grijpen. Voedselveiligheid is onze prioriteit. En daar wringt ook gelijk de schoen. We kijken als NVWA naar de hele keten, we zeggen weleens: van 'zaadje tot karbonaadje', maar we kunnen niet alles en iedereen controleren. We moeten scherpe keuzes maken. En daarom zetten we in op de grootste risico's. Het is de verantwoordelijkheid van de producent of een product of ingrediënt veilig is."

Eerlijk produceren

"Ik onderschrijf de analyse van hoogleraar Michiel Korthals dat we met ons voedselsysteem zijn afgedwaald van de oorspronkelijke productie. Klassiek voorbeeld: kinderen weten niet meer dat melk van de koe komt. Oorzaak is onder andere het perverse systeem dat maakt dat boeren tegen lage tarieven zoveel mogelijk moeten produceren. Dat is voor het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit dan ook reden om sterk in te zetten op duurzame landbouw. We vinden daarnaast dat je het over het perverse systeem moeten hebben en hoe je dat kunt verbeteren. Maar we zien vooral dat veel boeren hard werken en zo eerlijk mogelijk willen produceren. En het voedsel dat wij eten is over het algemeen veilig."

Kansrijke ontwikkelingen

"We komen in de praktijk nieuwe trends tegen, zoals het eten van insecten of kweekvlees. Nu moeten we strenge regels toepassen, terwijl hier een kansrijke ontwikkeling ligt op het gebied van eiwitten. Eigenlijk zou het beleid aangepast moeten worden door de wetgever, als blijkt dat het nieuwe en veilige ontwikkelingen in de weg staat. Een andere ontwikkeling die we in de gaten houden is de toename van voedselproductie op lokale schaal. Daar liggen zeker kansen, maar we hebben nu nog niet in beeld of daar de voedselveiligheid beter mee is gewaarborgd. Er schuilen bijvoorbeeld ook nieuwe risico's in, zoals het ongekoeld vervoer van bederfelijke levensmiddelen. Ook daar moeten we op toezien."

foto Sofie van den Enk

Sofie van den Enk, presentator Keuringsdienst van Waarde:

'Fraude moet meer aangepakt worden'

"Hoewel het onderwerp me boeit, ben ik zeker geen foodie of meer dan gemiddeld bezig met eten. Een van de velden die ik als journalist onderzoek is voeding. Ik was wel een beetje bang toen ik presentator werd van het consumentenprogramma Keuringsdienst van Waarde dat ik 'heel erg vegetariër' zou worden. Maar dat is niet gebeurd. Wel ben ik me meer bewust geworden van het proces. En ik vind dat als zo'n proces efficiënt en strak georganiseerd is, daar ook een bepaalde schoonheid in schuilt."

Gevoelig voor marketing

"Waar we als programmamakers wel uitermate alert op zijn, is marketing. Gehakt dat niet de kleur grijs mag hebben omdat het anders niet verkoopt, producten die dankzij een fancy verpakking twee keer zo duur zijn. De marketingbeloftes zingen om ons heen, en daarover moeten we kritisch zijn. Als programma, maar ook als individuele consumenten. Je moet goed kijken wat je eet, goed ruiken. Denk logisch na: waar komt dit vandaan, wat is de oorspronkelijke kleur van tonijn of gehakt? We laten ons vaak neppen, maar als je niet meer kunt beoordelen of iets vers is, wordt het een probleem. Daarnaast komen we als Keuringsdienst veel fraude tegen. Wij zijn geen keuringsorgaan, maar we bellen de NVWA weleens. We weten dat de NVWA scherpe keuzes moet maken, maar het zou mooi zijn als fraude meer aangepakt kan worden."

foto Tsjomme Zijltra

Tsjomme Zijlstra, eigenaar Kaapse Brouwers en medeoprichter Fenix Food Factory:

'Niet gemakkelijk om te weten of een ingrediënt veilig is'

"We zijn vijf jaar geleden begonnen met onze brouwerij Kaapse Brouwers. Niet met het doel om veel geld te verdienen. We wilden vooral kwalitatief goed bier maken. We zijn vervolgens de Fenix Food Factory op Katendrecht in Rotterdam gestart, samen met andere ondernemers die ook bezig waren met een goed en lekker product.

We hebben de heimelijke ambitie om mensen te onderwijzen over voeding. We willen mensen laten proeven wat kwaliteit is. Er is namelijk echt verschil. Als producent ben je natuurlijk verantwoordelijk voor de veiligheid van je product. Maar het is niet altijd even gemakkelijk om te weten of een ingrediënt veilig is. Wij gebruiken bijvoorbeeld lokaal geplukte kruiden uit Estland, superlekker. Maar we weten ook dat de kruiden in hoge dosering giftig kunnen zijn. Van bevriende brouwers daar weten we dat het oké is voor consumptie, omdat zij deze kruiden ook als thee drinken. Daarom gebruiken wij het ook. Verder hebben we protocollen voor hoe we dingen schoonhouden en klaarmaken. Maar de eerste keer dat de NVWA langskwam in onze loods, schrokken ze ook wel van de chaos. Bij onze brouwerij stoomt bijvoorbeeld verf van de muren als je gaat koken. Het was mooi dat de NVWA zag dat we van goede wil zijn, en met ons meedachten hoe dit te managen."


REACTIES

'We zijn weer wakker geschud'

foto bijeenkomst voedselveiligheid podium met sprekers

'Weten we nog wel wat we eten?' Maar maakt ons dat eigenlijk wel uit? Zes toehoorders nemen stelling.

foto pim kramer

Pim Cramer:

'Ik ben me ervan bewust'

"Het meeste voedsel is best te doen. Ik ben student en heb een Dirk van de Broek om de hoek die goedkoop is. Wel eet ik minder vlees en kijk ik naar wat normaal is in een seizoen; geen aardbeien in de winter. En wanneer krabsalade over de datum is, kijk ik of deze toch nog goed is. Onze vervreemding van voedsel raakt me wel. Nu ben ik me hiervan bewust, maar ik ben bang dat ik toch weer in oude patronen beland."

foto paul booms

Paul Booms:

'In een motor gooi je geen slechte benzine'

"Ik ben altijd kritisch ten aanzien van wat er in de winkel wordt geboden. Voedsel is als brandstof voor een auto: ik doe toch ook geen slechte benzine in de motor? Daarvan gaat ie kapot. Ik vind voedselveiligheid belangrijk. Ik ben ook al veertig jaar vegetariër en koop geen kant-en-klaarmaaltijden. Ik koop zoveel mogelijk onbewerkt eten en bereid het allemaal zelf."

foto laura van eersten

Laura van Eerten:

'Idioot dat we zoveel niet weten'

"Altijd als ik naar Keuringsdienst van Waarde heb gekeken, schrap ik weer iets van mijn menu. Het is toch idioot dat wij als consumenten niet meer weten wat er in ons eten zit, en waar het vandaan komt? En dat eten zo'n commercieel product is geworden? Iedereen wil gezond eten, en daarvoor moet de voorlichting over voedsel beter. Ik doe dat als bewuste consument zelf in kleine kring, maar dat zou op veel grotere schaal moeten."

foto koen nijhof

Koen Nijhof:

'Voorlichting aan oudere generatie'

"Ik eet zelf veel biologisch en je merkt echt het verschil in kwaliteit. Toch laat ik me nog wel eens verleiden mijn boodschappen in grote supermarkten te doen in plaats van bij kleine aanbieders. Tijdgebrek, hè? Wat ik wel doe, is mijn omgeving bewuster maken van gezonde voeding. Mijn oudere collega's eten nu niet meer elke dag vlees. En mijn vader spit zijn groentetuin niet meer helemaal om zodat er meer biodiversiteit ontstaat. Mooi toch?"

foto laura van eersten

Ed de Bakker en Jeanne van den Berg:

'Spiegel voorgehouden'

"We zijn na de bijeenkomst weer wakker geschud. Zijn we wel zo bewust bezig met ons eten als wij denken? We kopen toch ook nog weleens een komkommer die in plastic is verpakt? Terwijl we vinden dat gezond en bewust eten vooral een verantwoordelijkheid is van de consument zelf. Wij wonen in Zundert en kopen onze producten meestal bij de boer. Maar ja, het werkt ook niet als iedereen dat gaat doen. Het aanbod is dan niet groot genoeg. Er zal een grootschaliger oplossing moeten komen."

Lees ook de column van Michiel Korthals 'Herstel de band met ons voedsel'